I Tjing Orakel English

I Tjing Orakel Gids Hoe McKenna de King Wen-volgorde tot 21 december 2012 maakte

Hoe McKenna de King Wen-volgorde tot 21 december 2012 maakte

De I Tjing is in één westerse lezing behandeld als een klok. In 1975 publiceerden Terence en Dennis McKenna The Invisible Landscape: Mind, Hallucinogens, and the I Ching. Het tweede deel van dat boek leest de King Wen-volgorde van de vierenzestig hexagrammen als een code voor de stroom van de tijd, en geeft die stroom een einde. Uit de 384 lijnen van die volgorde bouwde Terence McKenna een golf, later Timewave Zero genoemd, die in 2012 haar eindpunt zou bereiken. De constructie is fascinerend. Op de punten die ertoe doen, is ze ondeugdelijk.

Terence Kemp McKenna werd geboren op 16 november 1946 in Paonia, Colorado, en stierf op 3 april 2000 in San Rafael, Californië, op 53-jarige leeftijd, aan een glioblastoma multiforme. Hij studeerde aan de University of California, Berkeley, en behaalde in 1975 een zelfsamengesteld diploma in ecologie, natuurbehoud en sjamanisme. Zijn jongere broer Dennis, later etnofarmacoloog, was zijn vaste onderzoekspartner op het gebied van planten en psychedelica.

La Chorrera, 1971

Volgens de Chinese Wikipedia-pagina 泰瑞司·麦肯南, een van twee onafhankelijk vertaalde lemma's over dezelfde man, las McKenna op zijn veertiende werk van Aldous Huxley over door drugs opgewekte mystieke ervaringen. In 1968 reisde hij naar Nepal om sjamanistische planten en Tibetaans boeddhisme te bestuderen, vóór de reis naar het Amazonegebied in 1971. Die pagina bevestigt daarmee het jaartal 1971.

In maart 1971 reisden Terence en Dennis McKenna, met vrienden onder wie een vrouw aangeduid als Ev, naar La Chorrera, een nederzetting aan de Río Putumayo in de Colombiaanse Amazone, op zoek naar oo-koo-hé, een DMT-houdend plantenmengsel. Op de avond van 4 maart 1971 aten Terence, Dennis en Ev elk twee Stropharia cubensis-paddenstoelen en dronken een halve kop gekookte ayahuasca.

Dennis' hypothese was dat de psilocybine zich zou verbinden met hun DNA en een staande golf zou opwekken, zodat een van hen als lens kosmische inzichten toegankelijk zou maken. Hij beschreef het later als het bouwen van een hyperdimensionaal voertuig uit de 4D-transformatie van zijn eigen DNA, verweven met het DNA van een paddenstoel. De ervaring hield Terence naar eigen zeggen tien nachten wakker, met vermeende telepathie, communicatie met de paddenstoel en een waargenomen ufo; Dennis raakte tijdelijk in een psychotische toestand. Terence beschreef dit later, volgens de Engelstalige Wikipedia, als contact met de Logos, een informatieve stem die aan visionaire ervaringen ten grondslag zou liggen.

Het idee voor de tijdgolf, Novelty Theory, ontstond in de nasleep van La Chorrera. Wanneer McKenna de King Wen-volgorde voor het eerst in getallen omzette, is niet exact vastgelegd. In 1975 verscheen bij Seabury Press The Invisible Landscape, van beide broers: deel één over sjamanisme, neurochemie, eschatologie en La Chorrera, deel twee over de King Wen-volgorde.

Van de King Wen-volgorde naar een golf

McKenna claimde in de opeenvolgende verschillen tussen de hexagrammen van de King Wen-volgorde een statistische anomalie te hebben gevonden. Die wees er volgens hem op dat de volgorde opzettelijk was geconstrueerd om de aard van de stroom van tijd in de wereld vast te leggen. Met de 384 lijnen van de 64 hexagrammen als numerieke waarden bouwde hij de Novelty Time Wave. Dat is een andere operatie dan het boek raadplegen: de reeks figuren wordt data. Een andere westerse numerieke lezing van dezelfde figuren, met een heel ander doel, is die van Leibniz en de binaire hexagrammen.

Novelty, vernieuwing, staat voor creatieve, disruptieve of vooruitstrevende verschijnselen; habit, gewoonte, voor entropische, repetitieve of behoudende. McKenna stelde dat het universum functioneert als een machine ontworpen voor de productie en het behoud van vernieuwing. De golf zou fractaal zijn. Hij noemde dat temporal resonance: kleinere tijdsintervallen zouden dezelfde informatie-inhoud hebben als grotere, oudere, zodat de vorm zich op elke schaal herhaalt.

Voor de einddatum gebruikte hij een cyclus van 6 maal 64 maal 64 dagen, 24.576 dagen, ongeveer 67,29 jaar. Hij koos de atoombom op Hiroshima, 6 augustus 1945, als onbetwistbaar novel gebeurtenis en telde de cyclus daarbij op. Dat gaf november 2012. Volgens secundaire bronnen was de oorspronkelijke datum half november 2012; sommige noemen specifiek 16 november, McKenna's verjaardag. Pas daarna ontdekte hij dat de Maya lange telling, volgens de GMT-correlatie (Goodman-Martinez-Thompson, gebaseerd op J. Eric S. Thompson), op 21 december 2012 een dertiende baktun zou voltooien. Hij paste zijn einddatum aan. Volgens de Engelstalige Wikipedia over Novelty Theory werkte programmeur Peter J. Meyer met McKenna aan de formalisering en de software Timewave Zero, in juli 1987 gereed.

Dat wijst erop dat de einddatum niet uit de hexagrammen viel, maar in twee stappen op de kalender werd gelegd: eerst via Hiroshima, daarna via een Maya-correlatie die hij niet zelf had berekend. Dat is het tegendeel van de mythe, verderop besproken, dat hij onafhankelijk op de Maya-datum uitkwam.

Wat Chinese bronnen ervan maken

De pagina 特伦斯·麦克纳 op de Chinese Wikipedia bevestigt dat McKenna in de jaren zeventig, uitgaand van de 64 hexagrammen 依文王卦顺序 (in de volgorde van koning Wen), waarden toekende en via curve-integratie en een computerprogramma een tijdgolffunctie construeerde: 时间波动函数, shíjiān bōdòng hánshù. De wetenschappelijke gemeenschap beschouwt dit volgens de pagina als 伪科学, wěi kēxué, pseudowetenschap. Dat oordeel komt overeen met de Engelstalige Wikipedia.

De pagina 2012年现象 (het 2012-fenomeen) geeft een precisie die in de geraadpleegde Engelstalige bronnen ontbreekt. De eerste druk van The Invisible Landscape (1975) noemde het jaar 2012 al twee keer, zonder precieze datum. Pas de herziene tweede druk (1993) legde 21 december 2012 vast. Dezelfde pagina citeert critici: de theorie zou talloze door wetenschappers als feit vastgestelde begrippen tegenspreken en steunen op omstreden extrapolaties die met empirische logica in strijd zijn.

Op 11 februari 2010 plaatste een ongesigneerd artikel op 新浪女性 (Sina Vrouwen) McKenna's tijdgolf naast het Chinese profetieboek 推背图, Tuī Bèi Tú, De Rugduw-kaarten, een traditioneel aan de Tang-tijd toegeschreven verzameling raadselachtige voorspellende gedichten met tekeningen. Het artikel haalt de tien hemelstammen en twaalf aardse takken (干支, gānzhī) en de vijf elementen (五行, wǔxíng) aan als het eigen Chinese equivalent van voorspellingssystemen. Het neemt geen standpunt in over de waarde van beide. Westerse teksten over McKenna maken deze vergelijking vrijwel nooit. Het artikel zelf is niet door vakhistorici gecontroleerd.

Zoekopdrachten in 周易研究 (Zhouyi Yanjiu), op de site van het 山东大学易学与中国古代哲学研究中心 (Centrum voor Yijing-studies en antieke Chinese filosofie van Shandong University), en via queries als "麦肯纳 易经 误读", leverden geen aan McKenna gewijd academisch artikel op. De Chinese Yijing-vakwereld lijkt zich, voor zover deze zoekopdrachten laten zien, nauwelijks met Timewave Zero bezig te houden. Wat wij in het Chinees vonden, zijn overwegend Wikipedia-vertalingen, populair-wetenschappelijke pagina's en een lifestylerubriek, geen kritiek van Yijing-geleerden zelf.

Onze lezing, op smalle basis (één ongesigneerd artikel en een zoekopdracht zonder resultaat): leg je dit naast elkaar, dan valt op dat McKenna in het Chinees niet in de Yixue terechtkomt, de vakstudie van de I Tjing, maar naast Tuī Bèi Tú: bij de profetieboeken. De stilte in Zhouyi Yanjiu is geen weerlegging. Ze lijkt eerder een sortering. Onze lezing: wie de King Wen-volgorde tot einddatum maakt, komt niet in het Chinese vakgesprek terecht maar in de rubriek voorspelling. Dat is ook waarom de I Tjing in China vandaag McKenna niet nodig heeft om de levende omgang met het boek te beschrijven.

Hiroshima, de Maya-kalender en 21 december 2012

Een hardnekkige mythe zegt dat McKenna onafhankelijk van de Maya-astronomie op 21 december 2012 uitkwam, en dat die overlap de theorie bevestigt. Hij berekende eerst november 2012 vanuit Hiroshima, en schoof de datum op toen hij van de GMT-correlatie hoorde. Die correlatie is twintigste-eeuws academisch werk, geen Maya-profetie van het einde van de wereld. Het 2012-fenomeen in de popcultuur rust op die correlatie, niet op een tekst waarin de Maya's zelf het einde van de wereld op die dag vastlegden.

Onze lezing van de twee drukken, naast die volgorde van berekenen: 2012 was eerst een jaar zonder dag, en pas in 1993 een datum die al op iemand anders' kalender lag.

Critici, samengevat op de Engelstalige Wikipedia over Novelty Theory, wijzen op numerologie in plaats van onderbouwde methode, op de handmatige verschuiving van november naar december, en op foute ijkpunten. McKenna's aangenomen ontstaansdatum van de Homo sapiens zou zo'n 70.000 jaar mis zijn; het oude Sumerië en Egypte zouden al bestaan vóór het punt dat hij als begin van de geschiedenis aanmerkt.

Een essay op Dreamflesh voegt een filosofisch punt toe, geen wiskundig. Een vast eindpunt van de tijd staat op gespannen voet met het anti-eschatologische, cyclische taoïstische wereldbeeld waar de I Tjing zelf uit voortkomt. Dezelfde bron wijst op onfalsifieerbaarheid: gebeurtenissen in een golfdal (gewoonte) en op een golftop (vernieuwing) worden beide als bevestiging gelezen. Daaruit volgt, denken wij, dat een onopgelost patroon in de volgorde, waar geleerden over twisten, geen bewijs is dat die volgorde de geschiedenis meet.

De Watkins-objectie

In de jaren negentig analyseerde wiskundige Matthew Watkins van de University of Exeter McKenna's constructie. Hij vond een niet-verantwoorde, willekeurige stap: de half twist, een tekenomkering toegepast op de helft van de 384 afgeleide getalswaarden. In de handleiding van McKenna's eigen programma stond bij die stap een voetnoot: "This is the mysterious 'half twist'. The reason for this is not well understood at present."

Volgens de meeste geraadpleegde bronnen ontmoette Watkins McKenna in het voorjaar van 1996 bij de Maya-vindplaats Palenque in Mexico en confronteerde hem daar. McKenna kon geen wiskundige rechtvaardiging geven. De precieze dag is niet op een primaire bron vastgelegd; minstens één secundaire bron noemt 1995 in plaats van 1996.

Zonder de half twist ontstaat een andere, niet-fractale golfvorm: een stuksgewijs lineair verloop, waarvoor volgens Watkins geen rationele basis bestaat om het als maat voor vernieuwing te lezen. Volgens de reconstructie op Fourmilab zou McKenna de kritiek eerst hebben erkend en gezegd dat de theorie geen basis in rationeel denken had. Daarna schakelde hij John Sheliak in, in de bronnen omschreven als wiskundige en deskundige op het gebied van kernfusie. Sheliaks precieze academische aanstelling is niet onafhankelijk geverifieerd.

Sheliak bevestigde met vectoranalyse een procedurele fout en construeerde een gecorrigeerde datareeks, soms Timewave One of de Sheliak-golf genoemd, die in de meeste gevallen maar licht afwijkt van de oorspronkelijke golf. Watkins vond de Sheliak Clarification ongelooflijk dicht en onnodig gecompliceerd, en niet overtuigend. Een herziene softwareversie, Timewave 2.0 of versie 7.1, in 1999 uitgebracht door Peter Meyer, verwerkte Sheliaks correctie als verbetering. De einddatum van 21 december 2012 bleef ongewijzigd.

Over hoe fataal de Watkins-objectie is, bestaat geen consensus. Sommige aanhangers stellen, via Sheliaks herformalisering, dat de kern van de golf na correctie overeind blijft. Watkins zelf, en de meeste buitenstaanders, menen dat er los van de half twist sowieso geen aantoonbare relatie bestaat tussen de King Wen-volgorde en historische vernieuwing. De reden voor de half twist is nooit opgehelderd. Sommige verslagen suggereren een aanpassing om de golf beter op de geschiedenis te laten aansluiten; dat blijft speculatie.

Een andere mythe zegt dat de wiskundige fout na Watkins is gecorrigeerd en de theorie daarmee wetenschappelijk geldig werd. Ook de Sheliak-versie levert geen aantoonbaar verband met vernieuwing op. Zowel de oorspronkelijke als de gecorrigeerde golf berusten, los van de rekenfout, op de aanname dat de King Wen-volgorde tijd codeert. Die aanname is niet onderbouwd.

Onze lezing: het jaar was het invariante, de wiskunde het variabele. Hiroshima gaf november, de Maya-correlatie gaf 21 december, de half twist gaf de fractale vorm, Sheliak gaf een golf die er bijna hetzelfde uitzag. Wat niet meebewoog was 2012. Novelty Theory en Timewave Zero worden door de Engelstalige Wikipedia, vakbronnen en de Chinese Wikipedia als pseudowetenschap bestempeld. Dat is geen oordeel over McKenna zelf, en evenmin over de I Tjing.

Bronnen

Het oude ritueel Werp de duizendbladstelen Stel je vraag en bouw je hexagram lijn voor lijn op, met de klassieke kansverdeling.

Verder lezen

Terug naar de gids