Trigram
☵ Water
坎Kǎn · Het Onpeilbare
- Eigenschap
- gevaarlijk
- Familie
- de middelste zoon
- Dier
- varken
- Lichaamsdeel
- oor
- Windstreek
- noord
- Seizoen
- winter
Water is het trigram van de diepte. Eén doorgetrokken lijn in het midden, omsloten door twee onderbroken lijnen. Wilhelm noemt het Het Onpeilbare: wat je niet tot op de bodem kunt zien, en waar je daarom voorzichtig mee moet zijn.
Het sterke binnen het zachte
Het natuurbeeld is water dat door een kloof stroomt. Het valt naar beneden, vult elke holte en stroomt verder zodra die vol is. Water blijft nergens hangen en houdt zich aan geen vorm, maar het verliest zichzelf ook nooit. Het blijft water, in een beek, in een put en in de zee.
In de lijnen zie je waarom dit beeld met gevaar verbonden is. De yang-lijn staat in het midden, ingesloten tussen twee yin-lijnen. Het sterke zit binnenin, het zachte eromheen. Van buiten lijkt het meegaand en open, maar in het midden ligt een kern die je niet ziet. Zo werkt een kloof: de randen wijken, de diepte is onzichtbaar. De eigenschap die de traditie eraan geeft is daarom gevaarlijk. Wilhelm wijst er ook op dat die ingesloten lijn staat voor wat binnenin het meest wezenlijk is: het hart, de ziel in het lichaam. Gevaar en innerlijke kern horen hier bij elkaar.
Hoe je Water herkent
Water is de situatie waarin je niet weet hoe diep het is. Een financiële tegenslag die groter blijkt dan gedacht. Een relatie waarin je steeds dezelfde fout tegenkomt. Een periode van somberheid waarin je het einde niet ziet. Water hoort ook bij de mens die veel voelt en daar weinig van laat zien, of bij iemand die zich onder druk staande houdt door gewoon door te gaan.
De raad van het trigram is niet om het gevaar te ontlopen, maar om je te gedragen zoals water. Water stroomt door, vult op wat leeg is, en blijft betrouwbaar in zijn eigen aard. Wie in een moeilijke tijd trouw blijft aan wat hij belangrijk vindt en stap voor stap verder gaat, komt erdoorheen. Paniek en haast maken de kloof alleen maar dieper.
De middelste zoon en het oor
In de familie is Water de middelste zoon. Net als bij de andere zonen bepaalt de ene yang-lijn het karakter, en hier staat die in het midden. Tussen Donder, die de beweging begint, en Berg, die haar tot rust brengt, is Water degene die het zwaarste deel van de tocht doet: niet de eerste die vertrekt, niet de laatste die aankomt, maar degene die er middenin zit.
Het dier is het varken, een dier dat in modder en water leeft. In het lichaam is Water het oor: de holte die naar binnen luistert, en die in de oude beeldspraak ook de plek is van onrust en ingehouden zorg. In de rangschikking van koning Wen, de latere hemel waar Wilhelm over schrijft, staat Water in het noorden en hoort het bij de winter. Het is het koude, donkere punt van het jaar, de tijd van zwoegen, waarin alles zich naar binnen terugtrekt en wacht.
Water onder, Water boven
Staat Water onderaan in je hexagram, dan zit het gevaar in jou of in de basis van de situatie: een onzekerheid, een onrust, iets wat je nog niet overziet. In hexagram 6, De Strijd, staat Water onder Hemel. Binnenin is er spanning, buiten een kracht die de andere kant op wil. Hemel trekt omhoog, water zakt naar beneden, en de twee raken uit elkaar. De raad is daar om een conflict niet tot het uiterste door te zetten.
Staat Water bovenaan, dan ligt het gevaar buiten je, in de omstandigheden. In hexagram 5, Het Wachten, staat Water boven Hemel: de wolken hangen al aan de hemel, maar de regen valt nog niet. Binnenin is er kracht, alleen laat de situatie nog geen handelen toe. De les is om rustig te wachten, goed voor jezelf te zorgen en je niet te laten opjagen.
Verdubbelt Water zichzelf, in hexagram 29, Het Onpeilbare, dan is er gevaar binnen en buiten. De uitweg blijft dezelfde: blijf stromen, en blijf jezelf.
Hexagrammen met Water onder
- 4
De Jeugddwaasheid - 6
De Strijd - 7
Het Leger - 29
Het Onpeilbare - 40
De Bevrijding - 47
De Benauwenis - 59
De Oplossing - 64
Vóór de Voleinding
Hexagrammen met Water boven
- 3
De Aanvangsmoeilijkheid - 5
Het Wachten - 8
De Aaneengeslotenheid - 29
Het Onpeilbare - 39
De Hindernis - 48
De Waterput - 60
De Beperking - 63
Na de Voleinding