Hexagram 17
Het Navolgen
隨Suí
☱ Meer boven, ☳ Donder onder
Onder het meer rust de donder: de sterke beweging voegt zich onder het vrolijke, en juist die bereidheid van het krachtige om te dienen roept vanzelf navolging op.
Het OordeelHet navolgen heeft verheven gelukken; volharding loont, geen blaam. Wie wil dat men hem volgt, moet eerst zelf leren volgen: de tijd, de situatie, en de mensen die hij wil winnen. Volgen zonder waarachtigheid wordt slaafsheid; daarom hoort bij dit gelukken de eis van het rechte.
Het BeeldDe donder midden in het meer: het beeld van het navolgen. Zo gaat de edele bij het vallen van de avond naar binnen, tot rust en herstel. In de herfst trekt de donder zich in de aarde terug: kracht die de tijd van rusten volgt, is in het voorjaar dubbel beschikbaar. Wie zich aan het ritme aanpast, hoeft niet te vechten met de klok.
DuidingDe tijd vraagt om meebewegen: met de eisen van het moment, met veranderde omstandigheden, met mensen die je alleen wint door eerst naar hen te luisteren. Het verschijnt wanneer star vasthouden aan het oude plan meer kost dan het oplevert, en wanneer leiderschap alleen nog werkt via dienen. De sleutelzin is de paradox van het Oordeel: alleen wie kan volgen, wordt gevolgd. Dat vraagt innerlijke zekerheid, want meebuigen zonder kern is zwabberen. En het vraagt rust: wie zich voegt naar de tijd, gunt zichzelf ook de avond. Flexibiliteit is hier geen zwakte maar de succesvoorwaarde, zolang de richting recht blijft.
Plaats in de reeksHet komt na 16, De Geestdrift: waar geestdrift heerst, sluiten mensen zich vanzelf aan. Zo ontstaat het navolgen. Het vormt een paar met 18 · Het Werk aan het Bedorvene.
Kernhexagram
Het kernhexagram van Het Navolgen is 53 · De Ontwikkeling: De ontwikkeling: groei met een vaste volgorde, als een boom op de berg; wat langzaam gaat, gaat hier precies goed. Het wordt gevormd uit de binnenste lijnen en toont de verborgen kern van de situatie.
De zes lijnen
Deze teksten horen bij veranderende lijnen in een lezing, van onder naar boven.
Negen aan het beginheersende lijn
Het gezaghebbende verandert:
volharding brengt heil; de deur uitgaan en met anderen omgaan schept werken. De maatstaf zelf schuift: wat gisteren gold, geldt vandaag anders. Blijf trouw aan het juiste, maar haal je oordeel niet alleen uit eigen kring: ga de deur uit, luister naar stemmen buiten je bubbel, en laat je gelijk toetsen. Hoor je alleen nog je eigen echo, dan volg je uiteindelijk niets meer behalve jezelf, en dat is de slechtste gids in veranderlijke tijden.
Zes op de tweede plaats
Wie zich aan het jongetje hecht, verliest de sterke man.
Je kunt niet alles vasthouden: wie zich bindt aan het gemakkelijke, het vleiende en het onrijpe, verliest vanzelf de omgang met het waardevolle en veeleisende. Elke band kost tijd, en tijd die naar het lichte gaat, gaat van het wezenlijke af. Kijk eerlijk naar waar je dagen en loyaliteit heen vloeien: gezelschap is een keuze, ook als het zich als toeval vermomt.
Zes op de derde plaats
Wie zich aan de sterke man hecht, verliest het jongetje; door het navolgen vindt men wat men zoekt.
Het loont vastberaden te blijven. De spiegelbeeldlijn: kies het waardevolle, en aanvaard dat het je iets vertrouwds kost. Groei heeft bijna altijd een afscheid als toegangsprijs: de oude gewoonte, het oude clubje, de oude versie van jezelf. Dat afscheid mag pijn doen; het is geen teken dat je verkeerd kiest, maar de rekening van elke echte keuze. In wat je volgt, vind je wat je zoekt.
Negen op de vierde plaats
Het navolgen schept succes:
volharding brengt onheil. Waarachtig op de weg wandelen brengt helderheid: hoe zou daarin blaam liggen? Er komt aanhang, en met de aanhang vleierij: mensen volgen jou om wat het hun oplevert. Houd je dat aanzien vast als bezit, dan bederf je; doorzie je het en vervolg je oprecht je eigen weg, dan blijf je vrij. Populariteit is informatie, geen kompas. Toets wie er bij je is voor de zaak en wie voor de kruimels, en blijf zelf helder over waarom jij hier loopt.
Negen op de vijfde plaatsheersende lijn
Waarachtig in het goede:
heil. Volg het beste dat je kent, niet het beste dat toevallig langskomt: die ene norm maakt alle kleinere keuzes vanzelf. Met het hart aan het werkelijk goede verbonden hoef je onderweg weinig te corrigeren; de richting trekt vanzelf recht wat de dagen krom maken. Vraag je regelmatig af wat je op dit moment eigenlijk volgt: een doel, een gewoonte, een angst, een mens. En of het het waard is.
Zes bovenaan
Vaste aanhankelijkheid, en nog eens verbonden:
de koning stelt hem voor aan de Westerberg. Trouw op haar hoogst: zelfs wie zich al heeft teruggetrokken uit het actieve leven, wordt nog gevonden en gevraagd, omdat zijn navolgen zo echt was. Zo gevolgd hebben, en zo gevolgd worden, betekent nog één keer mogen dienen bij iets dat groter is dan jijzelf. Beschikbaar blijven voor het wezenlijke, ook voorbij je actieve jaren, is de mooiste vorm van navolgen.